نگرانی جدی درباره صدور حکم اعدام برای سیکان روشنی (مهدی) و نقض گسترده حقوق بنیادین وی
گزارشهای دریافتی حاکی از آن است که «سیکان روشنی» معروف به «مهدی»، از بازداشتشدگان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ در شهرستان ملکشاهی، با اتهامات امنیتی به مجازات اعدام محکوم شده است. بر اساس اطلاعات موجود، وی پس از بازداشت در تاریخ ۱ بهمن ۱۴۰۴ توسط نیروهای امنیتی به تهران منتقل شده و برای مدت طولانی در بازداشت نگهداری شده است؛ در حالی که خانواده او از محل نگهداری و وضعیت جسمی و روانی وی بیاطلاع بودهاند.
مطابق ماده ۹ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی، هیچ فردی نباید در معرض بازداشت خودسرانه قرار گیرد و هر شخص بازداشتشده حق دارد از دلایل بازداشت خود آگاه شود و امکان ارتباط با خانواده و دسترسی به حمایتهای قانونی را داشته باشد. همچنین محروم کردن طولانیمدت فرد از تماس با خانواده و نگهداری او در شرایط نامعلوم، از مصادیق نگرانکننده نقض حقوق بنیادین انسان محسوب میشود.
گزارشها همچنین از اعمال شکنجههای جسمی و روانی، از جمله ضرب و شتم، شلاق و شوک الکتریکی در جریان بازجوییها حکایت دارند. ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر و ماده ۷ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی هرگونه شکنجه، رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی و تحقیرآمیز را بهطور مطلق ممنوع کردهاند. علاوه بر این، بر اساس اصول شناختهشده حقوق بینالملل، هرگونه اعتراف اخذشده تحت شکنجه یا اجبار فاقد اعتبار قانونی است و نباید مبنای صدور حکم قضایی قرار گیرد.
بر اساس اطلاعات موجود، جزئیات پرونده، ادله اثبات اتهامات، متن کامل رأی دادگاه و مستندات مربوط به صدور حکم اعدام تاکنون به صورت عمومی منتشر نشده است. این وضعیت نگرانیهای جدی درباره رعایت حق دادرسی عادلانه را افزایش میدهد. مطابق ماده ۱۴ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی، هر متهم حق دارد از محاکمهای عادلانه، علنی و مستقل برخوردار شود و به وکیل منتخب خود دسترسی داشته باشد.
همچنین گزارش شده است که خانواده سیکان روشنی تحت فشار و تهدید نهادهای امنیتی قرار گرفتهاند تا از اطلاعرسانی درباره وضعیت فرزند خود خودداری کنند. چنین اقداماتی با اصول آزادی بیان و حق دسترسی به اطلاعات که در مواد ۱۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر و میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی مورد تأکید قرار گرفتهاند، مغایرت دارد.
با توجه به ابهامات گسترده پیرامون روند بازداشت، انتقال، بازجویی، رسیدگی قضایی و صدور حکم اعدام برای سیکان روشنی، از نهادهای بینالمللی حقوق بشر، گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر ایران، گزارشگر ویژه سازمان ملل در زمینه شکنجه، و سایر سازوکارهای ذیربط درخواست میشود نسبت به این پرونده توجه فوری نشان داده و خواستار شفافسازی کامل، دسترسی وی به وکیل مستقل، ارتباط منظم با خانواده، توقف اجرای هرگونه حکم اعدام و انجام تحقیقات مستقل درباره ادعاهای شکنجه و نقض حقوق بنیادین او شوند.
رعایت اصول دادرسی عادلانه، منع مطلق شکنجه، حق دسترسی به وکیل، حق اطلاع خانواده از وضعیت بازداشتشدگان و حفاظت از حق حیات، از بنیادیترین تعهدات دولتها در چارچوب حقوق بینالملل حقوق بشر است و نقض این اصول، نگرانیهای جدی درباره وضعیت حقوق بشر و عدالت قضایی را تشدید میکند.
