در اواخر مردادماه ۱۴۰۵، گزارشهای حقوق بشری از اجرای حکم اعدام دستکم پنج زندانی در زندانهای مرکزی کرج، سبزوار و خرمآباد خبر دادند. این احکام در حالی به اجرا درآمدهاند که نگرانیهای نهادهای مدافع حقوق بشر درباره روند دادرسی و افزایش آمار اعدامها در کشور همچنان رو به افزایش است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، جزئیات این پروندهها به شرح زیر است:
-
زندان خرمآباد: بامداد شنبه ۳۱ مرداد ۱۴۰۵، حکم اعدام «محمدرضا رضایی کنکت»، ۲۵ ساله و اهل نورآباد لرستان، به اتهامهای مربوط به مواد مخدر در زندان خرمآباد اجرا شد. پیشتر در روز پنجشنبه ۲۹ مرداد، خانواده و بستگان این زندانی در اعتراض به صدور حکم، در برابر زندان تجمع کرده و خواستار توقف آن شده بودند.
-
زندان مرکزی کرج: سحرگاه چهارشنبه ۲۸ مرداد ۱۴۰۵، «فرشاد صفری» که از پنج سال پیش به اتهام قتل در یک نزاع جمعی بازداشت و به اعدام محکوم شده بود، در زندان مرکزی کرج دار مکافات آویخته شد.
-
زندان سبزوار: در این زندان نیز سه زندانی به اتهامهای مرتبط با مواد مخدر اعدام شدند. «علی افضلی»، ۳۳ ساله و اهل سبزوار، در صبحگاه چهارشنبه ۲۸ مرداد اعدام شد. پیش از او نیز در اواخر تیرماه ۱۴۰۵، حکم اعدام دو برادر به نامهای «جواد و مصطفی کرابی» که در یک پرونده مشترک با او بازداشت شده بودند، در این زندان به اجرا درآمده بود.
چالشهای حقوقی و نقض حق حیات اجرای این احکام بار دیگر بحثهای گستردهای را پیرامون موضوع مجازات اعدام و تعارض آن با استانداردهای بینالمللی حقوق بشر برانگیخته است. سازمانهای مدافع حقوق بشر با استناد به موازینی چون ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر (حق حیات و امنیت شخصی) و ماده ۶ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی، بارها تأکید کردهاند که مجازات اعدام به دلیل ماهیت بازگشتناپذیر خود، در صورت بروز اشتباهات قضایی غیرقابل جبران است.
همچنین منتقدان بر این باورند که در بسیاری از پروندههای منتهی به اعدام، استانداردهای مربوط به دادرسی عادلانه، دسترسی آزاد به وکیل و شفافیت روند قضایی به طور کامل رعایت نمیشود؛ موضوعی که نگرانیهای عمیقی را درباره وضعیت حقوق بشر و استمرار این مجازات در کشور ایجاد کرده است.
