بازداشت و ادامه حبس سهیلا حسینی و دکتر احمد رحیمی، از منظر حقوق بینالملل حقوق بشر، نگرانیهای جدی درباره نقض اصول بنیادین دادرسی عادلانه، حق آزادی، حق دسترسی به وکیل مستقل و حق برخورداری از خدمات درمانی را ایجاد کرده است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، سهیلا حسینی، از هنرمندان حوزه نقاشی، و دکتر احمد رحیمی، مهندس فناوری اطلاعات و استاد اخراجی دانشگاه مشهد ، در تاریخ ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ پس از یورش نیروهای امنیتی به منزل شخصی خود در مشهد بازداشت شدند. این زوج پس از انتقال میان زندان وکیلآباد مشهد و بازداشتگاه اطلاعات سپاه، همچنان در بازداشت به سر میبرند و با محدودیتهای گسترده در دسترسی به حقوق قانونی خود مواجه هستند.
مطابق ماده ۹ «اعلامیه جهانی حقوق بشر» و ماده ۹ «میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی»، هیچ فردی نباید به صورت خودسرانه بازداشت یا از آزادی محروم شود. همچنین بازداشتشدگان باید از دلایل بازداشت خود آگاه شده و امکان اعتراض مؤثر به بازداشت را داشته باشند. تداوم بازداشت طولانیمدت بدون دسترسی کامل به روند دادرسی عادلانه، با تعهدات بینالمللی دولتها در تعارض است.
علاوه بر این، ماده ۱۴ «میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی» حق برخورداری از محاکمه عادلانه و دسترسی آزادانه به وکیل منتخب را تضمین میکند. محروم کردن متهمان از انتخاب وکیل مستقل و محدود کردن حق دفاع به فهرست وکلای مورد تأیید نهادهای قضایی، نگرانیهای جدی درباره استقلال روند دادرسی و رعایت اصل برابری سلاحها در فرآیند قضایی ایجاد میکند.
گزارشها همچنین حاکی از آن است که این زوج به دلیل فعالیتهای مدنی، از جمله کمکرسانی به مجروحان و آسیبدیدگان اعتراضات و فعالیتهای اطلاعرسانی در فضای مجازی، تحت پیگرد قرار گرفتهاند. چنین اقداماتی در چهارچوب حقوق بنیادین آزادی بیان، آزادی دسترسی به اطلاعات و مشارکت در فعالیتهای مدنی قرار میگیرد که در مواد ۱۹ و ۲۰ «اعلامیه جهانی حقوق بشر» و مواد ۱۹ و ۲۱ «میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی» مورد حمایت قرار گرفتهاند.
در خصوص وضعیت جسمی و روانی سهیلا حسینی نیز گزارشهایی مبنی بر نیاز فوری به مراقبتهای تخصصی پزشکی و روانپزشکی منتشر شده است. بر اساس ماده ۱۲ «میثاق بینالمللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی» و همچنین «قواعد نلسون ماندلا» درباره رفتار با زندانیان، تمامی افراد محروم از آزادی باید به خدمات درمانی مناسب، بدون تبعیض و بدون تأخیر دسترسی داشته باشند. محرومیت از مراقبتهای پزشکی ضروری میتواند مصداق رفتار غیرانسانی و ناقض کرامت انسانی تلقی شود.
ادامه بازداشت این زوج، محرومیت از دسترسی آزادانه به وکیل منتخب، محدودیت در حق دفاع، عدم رسیدگی مؤثر به نیازهای درمانی و اعمال فشارهای ناشی از بازداشت طولانیمدت، مجموعهای از نگرانیهای حقوق بشری را ایجاد کرده است که نیازمند توجه فوری نهادهای قضایی و نظارتی و همچنین بررسی از سوی سازوکارهای بینالمللی حقوق بشر است.
احترام به اصول دادرسی عادلانه، تضمین حق دسترسی به وکیل مستقل، تأمین خدمات درمانی لازم، رسیدگی شفاف به پرونده و پایان دادن به هرگونه محدودیت مغایر با تعهدات بینالمللی، از جمله مطالبات حقوق بشری مرتبط با پرونده سهیلا حسینی و دکتر احمد رحیمی به شمار میرود.
