بازداشت و ناپدیدسازی قهری محسن دشتی بلوچ؛ نقض حقوق بنیادین انسانی و الزامات حقوق بینالملل
بر اساس گزارشهای دریافتی، روز یکشنبه ۱۲ مرداد ۱۴۰۵، نیروهای امنیتی با یورش به منزل مسکونی آقای محسن دشتی بلوچ، ۳۲ ساله، ساکن کنارک، در منطقه ناصرآباد، وی را بازداشت و به مکانی نامعلوم منتقل کردهاند. مطابق این گزارشها، مأموران بدون ارائه حکم قضایی وارد منزل شده و ضمن اعمال خشونت، وی را بازداشت کردهاند. همچنین تلفن همراه همسر ایشان نیز ضبط شده است. خانواده آقای دشتی بلوچ تاکنون از محل نگهداری، وضعیت جسمانی، دلایل بازداشت و اتهامات احتمالی وی بیاطلاع بوده و امکان دسترسی به وکیل یا ارتباط با وی نیز فراهم نشده است.
چنانچه این گزارشها صحت داشته باشد، اقدامات صورتگرفته میتواند مصداق نقض آشکار تعهدات دولتها در چارچوب حقوق بینالملل حقوق بشر باشد.
حق آزادی و امنیت شخصی
ماده ۳ «اعلامیه جهانی حقوق بشر» تصریح میکند که هر انسان حق زندگی، آزادی و امنیت شخصی دارد. همچنین ماده ۹ این اعلامیه و ماده ۹ «میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی» هرگونه بازداشت یا توقیف خودسرانه را ممنوع دانسته و تأکید میکنند که هیچ فردی نباید بدون مبنای قانونی روشن از آزادی محروم شود.
مصونیت از بازداشت خودسرانه و ناپدیدسازی قهری
بیاطلاعی خانواده از محل نگهداری فرد بازداشتشده، محرومیت از تماس با خانواده و عدم دسترسی به اطلاعات مربوط به وضعیت وی، از منظر استانداردهای بینالمللی میتواند نگرانیهای جدی درباره ناپدیدسازی قهری را ایجاد کند. ناپدیدسازی قهری از شدیدترین نقضهای حقوق بشر محسوب میشود و با اصول بنیادین کرامت انسانی در تعارض است.
حق برخورداری از حریم خصوصی و مصونیت منزل
ماده ۱۲ «اعلامیه جهانی حقوق بشر» و ماده ۱۷ «میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی» هرگونه مداخله خودسرانه یا غیرقانونی در حریم خصوصی، خانواده، منزل و مکاتبات افراد را ممنوع اعلام میکنند. ورود به منزل بدون رعایت تشریفات قانونی و ضبط وسایل شخصی بدون مبنای قانونی شفاف، با این اصول در تعارض است.
ممنوعیت شکنجه و رفتارهای خشن
ماده ۵ «اعلامیه جهانی حقوق بشر» و ماده ۷ «میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی» تصریح میکنند که هیچ فردی نباید در معرض شکنجه، رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز قرار گیرد. هرگونه اعمال خشونت فیزیکی یا روانی در هنگام بازداشت یا بازجویی، نقض این اصول بنیادین محسوب میشود.
حق دسترسی به وکیل و دادرسی عادلانه
ماده ۱۰ «اعلامیه جهانی حقوق بشر» و ماده ۱۴ «میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی» حق برخورداری از دادرسی عادلانه، دسترسی به وکیل و اطلاع از اتهامات را تضمین میکنند. محروم ساختن فرد بازداشتشده از این حقوق، ناقض استانداردهای شناختهشده بینالمللی است.
آزادی بیان و فعالیت رسانهای
مطابق ماده ۱۹ «اعلامیه جهانی حقوق بشر» و ماده ۱۹ «میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی»، هر فرد حق آزادی عقیده و بیان دارد؛ حقی که شامل جستجو، دریافت و انتشار اطلاعات و دیدگاهها بدون مداخله میشود. چنانچه بازداشت فردی به دلیل فعالیت رسانهای، اطلاعرسانی یا انتشار گزارشهای عمومی صورت گرفته باشد، این امر نگرانیهای جدی درباره محدودیت آزادی بیان ایجاد میکند.
نگرانی نسبت به وضعیت شهروندان بلوچ
سازمانهای حقوق بشری در سالهای گذشته بارها نسبت به گزارشهای مربوط به تبعیض، برخوردهای امنیتی و محدودیتهای اعمالشده علیه بخشی از شهروندان بلوچ ابراز نگرانی کردهاند. در چنین شرایطی، تضمین اجرای برابر قانون، رعایت اصل عدم تبعیض و احترام به حقوق بنیادین همه شهروندان، از وظایف اساسی دولتها بر اساس حقوق بینالملل است.
درخواست حقوق بشری
با توجه به گزارشهای موجود، خواسته میشود که مقامات مسئول فوراً محل نگهداری آقای محسن دشتی بلوچ را اعلام کنند، امکان تماس وی با خانواده و دسترسی آزاد به وکیل منتخب را فراهم آورند، سلامت جسمی و روانی او را تضمین کنند و تمامی مراحل رسیدگی را مطابق اصول دادرسی عادلانه و تعهدات بینالمللی حقوق بشر انجام دهند. همچنین هرگونه ادعای مربوط به رفتار خشونتآمیز، بازداشت خودسرانه یا نقض حقوق بنیادین ایشان باید توسط نهادی مستقل، بیطرف و شفاف مورد بررسی قرار گیرد
