بیانیه حقوق بشری در خصوص جانباختن علی بردبار و شیوا بردبار
کمیتههای حقیقتیاب، نهادهای مدافع حقوق بشر و تمامی سازوکارهای بینالمللی مسئول در حوزه حمایت از حقوق بنیادین انسانها موظفاند در برابر گزارشهای مربوط به نقض حق حیات، استفاده غیرقانونی از زور، ناپدیدسازی اجباری، بازداشتهای خودسرانه و شکنجه سکوت نکنند. حق حیات، بهعنوان بنیادیترین حق انسانی، در ماده ۳ «اعلامیه جهانی حقوق بشر» و ماده ۶ «میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی» به رسمیت شناخته شده و دولتها مکلفاند از آن حفاظت کنند.
بر اساس اطلاعات و گزارشهای منتشرشده، علی بردبار و دخترش شیوا بردبار در جریان اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ در شهر مشهد حضور داشتند. گزارشها حاکی از آن است که در تاریخ ۱۸ دیماه ۱۴۰۴، نیروهای امنیتی به سوی معترضان تیراندازی کردهاند و علی بردبار بر اثر اصابت گلوله جنگی به شدت مجروح شده است. بنا بر همین گزارشها، وی در مسیر انتقال به مرکز درمانی، بر اثر شدت جراحات جان خود را از دست داده است.
همچنین گزارش شده است که شیوا بردبار، دانشجوی رشته زبانهای خارجی، پس از مشاهده مجروح شدن پدر خود و در شرایط آشوب و سرکوب گسترده، تلاش کرده محل را ترک کند. بر اساس روایتهای موجود، وی ناپدید شده و خانواده او پس از روزها جستوجو و پیگیری، پیکر وی را در میان جانباختگان منتقلشده به آرامستان بهشت رضای مشهد شناسایی کردهاند. ادعاهای مطرحشده درباره آثار جراحات و شکنجه بر پیکر این شهروند، در صورت صحت، میتواند مصداق نقض آشکار ممنوعیت شکنجه و رفتارهای غیرانسانی باشد؛ اصلی که در ماده ۵ «اعلامیه جهانی حقوق بشر» و «کنوانسیون منع شکنجه» بهصراحت ممنوع اعلام شده است.
علی بردبار، پیمانکار، و شیوا بردبار، دانشجوی جوان، از جمله شهروندانی بودند که بنا بر گزارشها در جریان اعتراضات مردمی جان خود را از دست دادند. آنان امروز در آرامستان بهشت رضای مشهد آرمیدهاند، اما مسئولیت روشن شدن حقیقت و پاسخگو کردن عاملان احتمالی این رویدادها همچنان پابرجاست.
ما با استناد به اصول بنیادین حقوق بشر، از جمله حق حیات، حق آزادی و امنیت شخصی، حق برخورداری از دادرسی عادلانه، ممنوعیت شکنجه، و حق خانوادهها برای دانستن حقیقت، از تمامی گزارشگران ویژه سازمان ملل متحد، نهادهای حقوق بشری بینالمللی، کمیتههای حقیقتیاب، سازمانهای مدافع حقوق بشر و تمامی وجدانهای بیدار جهان میخواهیم که نسبت به بررسی مستقل، بیطرفانه و شفاف این پرونده اقدام کنند.
خانوادههای قربانیان حق دارند از سرنوشت عزیزان خود آگاه شوند، حقیقت را بدانند و به عدالت دسترسی داشته باشند. مصونیت از مجازات نباید مانعی بر سر راه حقیقت و عدالت باشد. جامعه جهانی وظیفه دارد در برابر هرگونه نقض جدی حقوق بشر، صرفنظر از محل وقوع آن، موضعی روشن و مسئولانه اتخاذ کند.
یاد و نام علی بردبار و شیوا بردبار، بهعنوان دو تن از جانباختگان اعتراضات، در حافظه جمعی مردم ایران باقی خواهد ماند. تحقق عدالت، روشن شدن حقیقت و پاسخگویی مسئولان احتمالی این رویدادها، خواستهای است که بر پایه اصول شناختهشده حقوق بشر و کرامت انسانی مطرح میشود و نباید به فراموشی سپرده شود.
