زندان اردبیل: سحرگاه دوشنبه ۱۹ مرداد ۱۴۰۵، حکم اعدام سه زندانی با اتهام قتل در این زندان به اجرا درآمد. هویت دو نفر از آنها عبارت است از: مهرداد صاحبی (۲۲ ساله، بازداشتشده از سه سال پیش در پی یک نزاع در باشگاه بیلیارد) و نادر شیخلو (۲۶ ساله، شاغل در زمینه نقاشی و صافکاری خودرو، بازداشتشده از چهار سال پیش). زندانی سوم نیز مردی ۳۵ ساله و متهم به قتل یک زن بود که اخیراً از زندانی دیگر به اردبیل منتقل شده بود.
زندان شیروان: سحرگاه یکشنبه ۲۱ تیر ۱۴۰۵، حکم اعدام محمد ایمانی (۲۷ ساله، بازداشتشده از چهار سال پیش به اتهام قتل) در این زندان اجرا شد. با احتساب زندانی دیگری به نام اسد علیجانی که در همان روز اعدام شده بود، شمار اعدامشدگان روز مذکور در زندان شیروان به دو تن رسید.
تا زمان تنظیم این گزارش، اجرای این احکام توسط مسئولان زندانها و نهادهای متولی اعلام نشده است.
اجرای احکام اعدام و چالشهای حقوق بشری پیرامون آن همواره یکی از مباحث جدی در نظامهای کیفری و حقوق بینالملل بوده است. از منظر اسناد بینالمللی حقوق بشر، از جمله ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر و ماده ۶ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی، حق حیات به عنوان بنیادیترین و غیرقابل جایگزینترین حق انسانی شناخته میشود که اجرای مجازات اعدام به دلیل ماهیت برگشتناپذیر خود، آن را به طور کامل سلب میکند.
علاوه بر تعارض آشکار با حق حیات، مواردی همچون محدودیت دسترسی به وکیل مدافع، ابهام در استانداردهای دادرسی عادلانه، و شرایط روانی و نگهداری محکومان نیز از جمله دغدغههای اصلی نهادهای حقوق بشری به شمار میرود. به همین دلیل، بسیاری از سازمانها و نهادهای بینالمللی با تأکید بر لزوم رعایت دقیق تضمینهای دادرسی منصفانه، خواستار محدودسازی و نهایتاً لغو کامل مجازات اعدام در سطح جهان شدهاند.
