تبسم صالحی؛ دختر شجاعت و ایستادگی، کودکی که حق زندگی از او گرفته شد
بیانیه حقوق بشری درباره قتل تبسم صالحی، نوجوان ۱۷ ساله در بندرعباس
تبسم صالحی تنها یک نام نیست؛ نام دختری است که شجاعت، ایستادگی و آرزوی آزادی را با زندگی کوتاه اما پرمعنای خود پیوند زد.
تبسم، نوجوانی ۱۷ ساله، اهل اراک و به همراه خانواده ساکن بندرعباس بود؛ دختری که بنا بر گزارشهای رسیده، در جریان اعتراضات و در برابر سرکوب، از ایستادگی دست نکشید. او در ۱۹ دیماه ۱۴۰۴ در بندرعباس جان خود را از دست داد و پیکرش در زادگاه مادریاش، کمیجان، به خاک سپرده شد.
او میتوانست زندگی کند؛ میتوانست درس بخواند، رؤیا بسازد، خانواده تشکیل دهد، آیندهای برای خود انتخاب کند و به آرزوهای نوجوانیاش برسد. اما زندگی تبسم ناتمام ماند؛ آیندهای که حق طبیعی او بود، از او گرفته شد.
از منظر حقوق بینالملل، حق حیات بنیادیترین حق انسان است. ماده ۶ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی تصریح میکند که هر انسان از حق ذاتی حیات برخوردار است و هیچکس نباید بهطور خودسرانه از زندگی محروم شود. کمیته حقوق بشر سازمان ملل نیز حق حیات را حقی اساسی و پیششرط برخورداری از سایر حقوق بشر دانسته است.
تبسم همچنین در زمان مرگ، از منظر حقوق بینالملل کودک محسوب میشد؛ زیرا کنوانسیون حقوق کودک، افراد زیر ۱۸ سال را مشمول حمایتهای ویژه خود قرار میدهد. این کنوانسیون در ماده ۶، حق ذاتی کودک به زندگی، بقا و رشد را به رسمیت میشناسد و دولتها را موظف به تضمین حداکثری آن میکند. ماده ۳ نیز اصل «منافع عالی کودک» را در تصمیمها و اقدامات مربوط به کودکان مورد تأکید قرار میدهد.
از این رو، مرگ یک نوجوان در جریان سرکوب اعتراضات، تنها یک حادثه فردی نیست؛ موضوعی است که باید از منظر حق حیات، حمایت ویژه از کودکان، مسئولیت دولتها و ضرورت تحقیق مستقل و مؤثر درباره مرگهای ناشی از استفاده غیرقانونی یا خودسرانه از زور مورد بررسی قرار گیرد.
ما از سازمان ملل متحد، کمیساریای عالی حقوق بشر، کمیته حقوق کودک، گزارشگر ویژه وضعیت حقوق بشر در ایران و تمامی نهادهای بینالمللی مدافع حقوق بشر و حقوق کودک میخواهیم درباره موارد مرگ کودکان و نوجوانان در جریان اعتراضات ایران، از جمله پرونده تبسم صالحی، تحقیقات مستقل، شفاف و بیطرفانه را مطالبه کنند و برای روشنشدن حقیقت و پاسخگوکردن عاملان و آمران احتمالی، اقدامات مؤثر انجام دهند.
سکوت در برابر مرگ یک کودک، سکوت در برابر حق حیات است.
