بیانیه حقوق بشری درباره تداوم بازداشت و بلاتکلیفی توحید ناظمز اده
بر اساس اطلاعات و گزارشهای دریافتی، توحید ناظم زاده، جوان ۲۱ ساله و کارآموز تعمیرات و تکنسین تلفن همراه، در تاریخ ۲۰ دیماه ۱۴۰۴ در محمدشهر کرج و در جریان اعتراضات مردمی بازداشت شده و از آن زمان تاکنون در زندان مرکزی کرج در وضعیت بلاتکلیفی به سر میبرد. بنا بر این گزارشها، وی با اتهاماتی از جمله «رهبری اجتماعات»، «تشویش اذهان عمومی»، «ایجاد رعب و وحشت» و «تخریب عمدی» مواجه شده است، اما با گذشت مدت قابل توجهی از زمان بازداشت، وضعیت حقوقی پرونده و سرنوشت وی همچنان نامشخص باقی مانده است.
بر اساس اطلاعات موجود، توحید ناظم زاده از حق انتخاب آزادانه وکیل محروم بوده و امکان بهرهمندی از وکیل منتخب خود را نداشته است. همچنین گزارشها حاکی از آن است که ملاقات با اعضای خانواده برای وی ممنوع شده و تماسهای تلفنی او نیز با محدودیتهای شدید مواجه است؛ شرایطی که موجب نگرانی جدی خانواده نسبت به وضعیت جسمی، روحی و حقوقی این زندانی شده است.
در صورت صحت این گزارشها، استمرار بازداشت همراه با محرومیت از دسترسی به وکیل، محدودیت در ارتباط با خانواده و تداوم بلاتکلیفی قضایی، با تعهدات بینالمللی دولتها در حوزه حقوق بشر مغایرت دارد. ماده ۹ «اعلامیه جهانی حقوق بشر» و ماده ۹ «میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی» هرگونه بازداشت و نگهداری خودسرانه را ممنوع دانسته و تأکید میکنند که هر فرد بازداشتشده حق دارد در کوتاهترین زمان ممکن از دلایل بازداشت خود آگاه شده و از رسیدگی قضایی مؤثر و بدون تأخیر غیرموجه برخوردار شود.
علاوه بر این، ماده ۱۰ و ماده ۱۱ «اعلامیه جهانی حقوق بشر» و ماده ۱۴ «میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی» بر حق هر فرد برای برخورداری از دادرسی عادلانه، رسیدگی توسط دادگاهی صالح، مستقل و بیطرف، اصل برائت، حق دفاع مؤثر و حق دسترسی به وکیل منتخب تأکید دارند. محروم کردن متهم از این حقوق، در صورت اثبات، با استانداردهای شناختهشده حقوق بینالملل در تعارض است.
همچنین مطابق «مجموعه اصول حمایت از تمامی اشخاص تحت هر شکل از بازداشت یا حبس» مصوب مجمع عمومی سازمان ملل متحد و نیز «قواعد استاندارد حداقل سازمان ملل برای رفتار با زندانیان تمامی افراد بازداشتشده باید امکان ارتباط منظم با خانواده، ملاقات، دسترسی به وکیل و برخورداری از شرایط انسانی نگهداری را داشته باشند. محدودیتهای غیرضروری در این حقوق، باید استثنایی، قانونی، ضروری و متناسب باشد و نمیتواند به رویهای دائمی تبدیل شود.
بلاتکلیفی طولانیمدت در روند رسیدگی قضایی، علاوه بر ایجاد فشار روانی بر فرد بازداشتشده، آثار عمیقی بر خانواده وی نیز بر جای میگذارد و میتواند با اصل امنیت قضایی و حق برخورداری از رسیدگی در مهلت معقول، که در اسناد بینالمللی حقوق بشر مورد تأکید قرار گرفته است، مغایرت داشته باشد.
از شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد، گزارشگر ویژه وضعیت حقوق بشر در ایران، گزارشگر ویژه استقلال قضات و وکلا، کارگروه بازداشتهای خودسرانه، کمیته حقیقتیاب و سایر سازوکارهای ذیصلاح بینالمللی درخواست میشود این پرونده را در چارچوب مأموریتهای خود مورد بررسی قرار داده و نسبت به وضعیت توحید ناظم زاده، تضمین حق دسترسی وی به وکیل منتخب، برقراری ملاقات و ارتباط مؤثر با خانواده، رعایت اصول دادرسی عادلانه و تعیین تکلیف قانونی و فوری پرونده اقدام کنند.
حفظ کرامت انسانی، رعایت حقوق متهمان و اجرای اصول دادرسی عادلانه از مهمترین تعهدات دولتها بر اساس حقوق بینالملل است. جامعه جهانی و نهادهای مسئول در حوزه حقوق بشر باید نسبت به گزارشهای مربوط به نقض این حقوق بیتفاوت نباشند و از تمامی ظرفیتهای قانونی و نظارتی خود برای حمایت از حقوق بنیادین شهروندان، تضمین عدالت، شفافیت و پاسخگویی بهره گیرند.
