بیانیه حقوق بشری درباره اعدام ستایش محمدپور و افزایش نگرانکننده اعدام زنان در ایران
اعدام خانم ستایش محمدپور، زن ۵۲ ساله و مادر دو کودک، در زندان مرکزی شیراز (عادلآباد)، بار دیگر نگرانیهای جدی درباره روند فزاینده اجرای مجازات اعدام علیه زنان در ایران را برجسته کرده است. بر اساس گزارشهای منتشرشده، وی سه سال پیش در ارتباط با اتهامات مرتبط با جرایم مواد مخدر بازداشت و پس از طی روند قضایی به مجازات اعدام محکوم شده بود.
فارغ از نوع اتهام انتسابی، حق حیات به عنوان بنیادیترین حق انسانی در ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر و ماده ۶ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی به رسمیت شناخته شده است. بسیاری از نهادهای بینالمللی حقوق بشر، گزارشگران ویژه سازمان ملل متحد و سازمانهای مدافع حقوق بشر طی سالهای گذشته خواستار محدود شدن و در نهایت لغو مجازات اعدام شدهاند؛ بهویژه در پروندههایی که به جرایم غیرخشونتآمیز از جمله بخشی از جرایم مرتبط با مواد مخدر مربوط میشوند.
اعدام یک مادر، علاوه بر سلب حق حیات از یک انسان، آثار عمیق و ماندگاری بر فرزندان، خانواده و جامعه برجای میگذارد. کودکان بازمانده از اعدام والدین، در معرض آسیبهای جدی روانی، اجتماعی و اقتصادی قرار میگیرند و این موضوع باید در ارزیابی آثار انسانی چنین مجازاتهایی مورد توجه قرار گیرد.
گزارشهای متعدد بینالمللی نشان میدهد که بسیاری از زنانی که در معرض مجازات اعدام قرار میگیرند، پیش از ورود به چرخه کیفری با مشکلاتی همچون فقر، تبعیض، خشونت خانگی، ازدواج اجباری، اعتیاد در محیط خانواده، محرومیتهای اقتصادی و آسیبهای اجتماعی روبهرو بودهاند. این واقعیت ضرورت اتخاذ رویکردهای حمایتی، بازپرورانه و اجتماعی را به جای مجازاتهای غیرقابل بازگشت برجسته میکند.
افزایش شمار اعدام زنان در ایران طی سالهای اخیر موجب نگرانی جدی نهادهای حقوق بشری شده است. شفافیت در اعلام آمار، دسترسی نهادهای مستقل به اطلاعات مربوط به پروندهها و امکان نظارت بینالمللی بر روندهای قضایی، از جمله مطالبات اساسی جامعه حقوق بشر در این زمینه است.
ما تأکید میکنیم که:
حق حیات باید در مرکز سیاستهای کیفری قرار گیرد.
مجازات اعدام، به ویژه در پروندههای غیرخشونتآمیز، باید متوقف شود.
شرایط اجتماعی، اقتصادی و خانوادگی زنان متهم باید در فرایندهای قضایی مورد توجه قرار گیرد.
دولتها موظفاند از حقوق کودکانِ آسیبدیده از اجرای احکام اعدام حمایت کنند.
نهادهای بینالمللی حقوق بشر باید روند افزایش اعدام زنان در ایران را با دقت بیشتری مورد بررسی قرار دهند.
حرکت به سوی تعلیق و لغو مجازات اعدام، مطابق روند رو به گسترش جهانی، باید در دستور کار قرار گیرد.
جامعهای که با فقر، آسیبهای اجتماعی، خشونت و تبعیض مواجه است، بیش از هر چیز به عدالت اجتماعی، حمایتهای انسانی و اصلاح ساختارهای آسیبزا نیاز دارد؛ نه گسترش مجازاتهایی که زندگی انسانها را برای همیشه پایان میدهند. حفظ کرامت انسانی، حمایت از زنان آسیبپذیر و پاسداری از حق حیات، از مهمترین مسئولیتهای هر نظام حقوقی در برابر شهروندان خود است.
